پشتیبانی سایت یعنی مجموعه‌ی کارهای فنی و محتوایی که بعد از راه‌اندازی سایت، به شکل منظم انجام می‌شه تا سایت امن، سریع، به‌روز و بدون خطا بمونه. خیلی از صاحبان کسب‌وکار فکر می‌کنن طراحی سایت یه پروژه‌ی یه‌باره است؛ سایت ساخته می‌شه، تحویل داده می‌شه و تمام. ولی سایت هم مثل ماشین یا ساختمون، به نگهداری نیاز داره. سایتی که رها بشه، به مرور کند می‌شه، خطا پیدا می‌کنه، در برابر حمله‌ها آسیب‌پذیر می‌شه و جایگاهش در گوگل رو از دست می‌ده.
توی این مقاله، کارهای اصلی پشتیبانی سایت، اهمیت هر کدوم، هزینه‌ها و نکات انتخاب یه تیم مناسب رو توضیح می‌دیم تا بدونید بعد از تحویل سایت، دقیقاً چه چیزهایی باید پیگیری بشه.
چرا پشتیبانی سایت ضروریه؟
- نرم‌افزار سایت، افزونه‌ها و کتابخانه‌ها مرتب نسخه‌ی جدید و اصلاحیه‌ی امنیتی می‌گیرن
- هکرها به شکل خودکار دنبال سایت‌های به‌روزنشده می‌گردن
- با اضافه شدن محتوا و عکس، سرعت سایت ممکنه کم بشه
- لینک‌ها و فرم‌ها ممکنه به مرور خراب بشن
- تمدید دامنه، هاست و گواهی امنیتی نباید فراموش بشه
- نیازهای کسب‌وکار تغییر می‌کنه و سایت باید همراهش تغییر کنه
بیشتر مشکلاتی که برای سایت‌ها پیش میاد، از کند شدن ناگهانی یا هک شدن گرفته تا افت رتبه، با نگهداری منظم قابل پیشگیری هستن. هزینه‌ی پیشگیری تقریباً همیشه از هزینه‌ی تعمیر کمتره.
۱۱ کار اصلی در پشتیبانی سایت
۱. پشتیبان‌گیری منظم
پشتیبان‌گیری مهم‌ترین کار در پشتیبانی سایته. اگه سایت هک بشه، سرور از کار بیفته یا یه به‌روزرسانی مشکل ایجاد کنه، نسخه‌ی پشتیبان تنها راه برگشت سریعه. پشتیبان باید به صورت خودکار، در فواصل منظم و در جایی جدا از سرور اصلی نگهداری بشه. هر چند وقت یه بار هم باید تست کرد که پشتیبان واقعاً قابل بازگردانیه.
۲. به‌روزرسانی نرم‌افزار
سیستم مدیریت محتوا، افزونه‌ها، قالب و کتابخانه‌های برنامه باید به‌روز نگه داشته بشن. بخش زیادی از حمله‌ها از ضعف‌های امنیتی شناخته‌شده در نسخه‌های قدیمی استفاده می‌کنن. البته به‌روزرسانی باید با احتیاط و بعد از پشتیبان‌گیری انجام بشه، چون گاهی یه افزونه‌ی جدید با بخش دیگه‌ای از سایت ناسازگاره.
۳. پایش امنیت
بررسی فایل‌های مشکوک، تلاش‌های ناموفق ورود، تغییرات غیرمنتظره و هشدارهای امنیتی، بخشی از کار روزمره‌ی پشتیبانی سایته. راهنمای امنیت وردپرس نمونه‌ی خوبی از اقدامات پایه‌ی امنیتیه که برای بیشتر سایت‌ها کاربرد داره.
۴. بررسی سرعت
سرعت سایت روی تجربه‌ی کاربر و رتبه در گوگل اثر مستقیم داره. با ابزار PageSpeed Insights می‌شه سرعت صفحه‌ها رو مرتب اندازه گرفت و مشکلات رو پیدا کرد. روش‌های بهبود رو در مقاله‌ی افزایش سرعت سایت توضیح دادیم.
۵. پایش در دسترس بودن
ابزارهای پایش، هر چند دقیقه یه بار سایت رو چک می‌کنن و اگه از دسترس خارج بشه، فوراً هشدار می‌دن. بدون این ابزارها، ممکنه سایت ساعت‌ها خاموش باشه و فقط وقتی متوجه بشید که مشتری تماس بگیره.
۶. تمدید دامنه، هاست و SSL
فراموش کردن تمدید دامنه می‌تونه باعث از دست رفتن کامل اون بشه. منقضی شدن گواهی امنیتی هم باعث می‌شه مرورگرها هشدار «ناامن» نشون بدن و مشتری‌ها فرار کنن. تاریخ‌های تمدید باید ثبت و پیگیری بشن.
۷. بررسی خطاها و لینک‌های خراب
صفحه‌هایی که خطای ۴۰۴ می‌دن، فرم‌هایی که ارسال نمی‌شن و لینک‌هایی که به جایی نمی‌رسن، تجربه‌ی کاربر رو خراب می‌کنن. سرچ کنسول گوگل بخشی از این خطاها رو گزارش می‌ده.
۸. تست فرم‌ها و پرداخت
فرم تماس، سبد خرید و درگاه پرداخت باید مرتب تست بشن. بارها پیش اومده که فرم تماس یه سایت ماه‌ها کار نکرده و صاحب کسب‌وکار فقط تعجب کرده که چرا دیگه درخواستی نمیاد.
۹. به‌روزرسانی محتوا
قیمت‌ها، ساعت کاری، شماره تماس، خدمات و تیم کاری تغییر می‌کنن. اطلاعات قدیمی در سایت، اعتماد مشتری رو کم می‌کنه.
۱۰. پایش سئو
بررسی وضعیت ایندکس، رتبه‌ی کلمات کلیدی اصلی و خطاهای سرچ کنسول، کمک می‌کنه مشکلات سئو قبل از اینکه به افت جدی ترافیک منجر بشن، شناسایی بشن.
۱۱. گزارش دوره‌ای
یه گزارش ماهانه‌ی ساده از کارهای انجام‌شده، وضعیت امنیت، سرعت و ترافیک، به صاحب کسب‌وکار کمک می‌کنه بدونه سایتش در چه وضعیتیه.
چک‌لیست پشتیبانی سایت؛ روزانه، هفتگی، ماهانه
برای اینکه پشتیبانی سایت منظم و قابل‌پیگیری باشه، بهتره کارها رو بر اساس تناوب تقسیم کنید. این چک‌لیست برای بیشتر سایت‌های شرکتی و فروشگاهی کاربرد داره و می‌شه بر اساس نیاز، کم یا زیادش کرد.
کارهای روزانه
- بررسی هشدارهای ابزار پایش در دسترس بودن
- پشتیبان‌گیری خودکار برای سایت‌های فروشگاهی
- بررسی سفارش‌ها و فرم‌های ارسالی برای اطمینان از کارکرد درست
- نگاه سریع به هشدارهای امنیتی
کارهای هفتگی
- بررسی و نصب به‌روزرسانی‌های امنیتی بعد از تست
- پشتیبان‌گیری کامل برای سایت‌های کم‌تغییر
- بررسی خطاهای جدید در سرچ کنسول
- تست فرم تماس و فرایند خرید
کارهای ماهانه
- اندازه‌گیری سرعت صفحه‌های اصلی
- بررسی لینک‌های خراب و صفحه‌های ۴۰۴
- تست بازگردانی یکی از نسخه‌های پشتیبان
- مرور اطلاعات تماس، قیمت‌ها و محتوای صفحه‌های مهم
- تهیه‌ی گزارش ماهانه‌ی پشتیبانی سایت برای مدیر کسب‌وکار
کارهای سالانه
- تمدید دامنه، هاست و گواهی امنیتی
- بازبینی کلی طراحی و تجربه‌ی کاربری
- بررسی نیاز به ارتقای هاست یا تکنولوژی سایت
- بازنگری قرارداد پشتیبانی سایت و خدمات اون
داشتن چنین چک‌لیستی، باعث می‌شه هیچ کار مهمی فراموش نشه و در صورت تغییر تیم یا مسئول، نفر جدید دقیقاً بدونه باید چه کارهایی انجام بده.
پشتیبانی سایت و سئو؛ ارتباطی که دیده نمی‌شه
خیلی‌ها پشتیبانی سایت رو فقط یه کار فنی می‌دونن، در حالی که تأثیر مستقیمی روی سئو داره. گوگل سایت‌هایی رو ترجیح می‌ده که سریع، امن، بدون خطا و در دسترس باشن. سایتی که هر چند روز یه بار از دسترس خارج می‌شه، صفحه‌هاش خطای ۴۰۴ می‌دن یا با هشدار امنیتی باز می‌شه، به مرور جایگاهش رو در نتایج از دست می‌ده. گوگل در مستندات رسمی خودش توضیح داده که خطاهای مکرر سرور می‌تونه باعث کاهش سرعت خزش و حتی حذف صفحه‌ها از نتایج بشه.
از طرف دیگه، هک شدن سایت می‌تونه آسیب جدی‌تری بزنه. بعضی حمله‌ها صفحه‌های اسپم یا لینک‌های مخرب به سایت اضافه می‌کنن که بدون اطلاع صاحب سایت، اعتبارش رو نزد گوگل از بین می‌برن. پشتیبانی سایت منظم با پایش امنیت و تغییرات فایل‌ها، این خطر رو به حداقل می‌رسونه. برای آشنایی بیشتر با مبانی، مقاله‌ی سئو سایت چیست رو بخونید.
پشتیبانی سایت داخلی یا برون‌سپاری؟
شرکت‌های بزرگ گاهی یه نیروی فنی داخلی برای پشتیبانی سایت استخدام می‌کنن. این کار کنترل بیشتری می‌ده، ولی هزینه‌ی حقوق ثابت داره و یه نفر به تنهایی معمولاً در همه‌ی زمینه‌ها، از امنیت سرور تا طراحی و سئو، متخصص نیست. برای بیشتر کسب‌وکارهای کوچک و متوسط، برون‌سپاری پشتیبانی سایت به یه تیم متخصص، هم به‌صرفه‌تره و هم کیفیت بهتری داره، چون به یه تیم با تخصص‌های مختلف دسترسی دارید.
یه راه میانه هم وجود داره: کارهای ساده‌ی محتوایی، مثل اضافه کردن محصول یا مطلب، توسط کارکنان خود شرکت انجام بشه و کارهای فنی و امنیتی به تیم پشتیبانی سپرده بشه. در این حالت، باید سطح دسترسی هر نفر مشخص باشه تا کارکنان غیرفنی به بخش‌های حساس سایت دسترسی نداشته باشن.
وقتی سایت از کار می‌افته؛ برنامه‌ی اضطراری
هر سایتی ممکنه روزی دچار مشکل بشه. مهم اینه که از قبل بدونید در اون لحظه چه کاری باید انجام بدید. یه برنامه‌ی اضطراری ساده شامل این مواردیه: شماره‌ی تماس اضطراری تیم پشتیبانی سایت، دسترسی به پنل هاست و دامنه، محل نگهداری آخرین نسخه‌ی پشتیبان و فهرست کسانی که باید در جریان قرار بگیرن. با داشتن این برنامه، زمان از کار افتادن سایت از چند روز به چند ساعت کاهش پیدا می‌کنه.
مدیریت دسترسی‌ها و رمزها
یکی از بخش‌های مهم ولی فراموش‌شده، مدیریت دسترسی‌هاست. در طول عمر یه سایت، افراد زیادی ممکنه به پنل مدیریت، هاست یا دامنه دسترسی پیدا کنن: طراح اولیه، کارمندی که محتوا اضافه می‌کرد، یه فریلنسر که یه بار کار کوچیکی انجام داد. اگه دسترسی این افراد بعد از پایان همکاری حذف نشه، هر کدوم می‌تونه یه نقطه‌ی ضعف امنیتی باشه.
- برای هر نفر حساب کاربری جدا بسازید، نه یه حساب مشترک
- به هر نفر فقط دسترسی‌هایی که لازم داره رو بدید
- بعد از پایان همکاری، فوراً دسترسی رو حذف کنید
- برای حساب‌های مدیریتی، ورود دومرحله‌ای رو فعال کنید
- رمزها رو در یه نرم‌افزار مدیریت رمز امن نگهداری کنید
- هر چند ماه یه بار، فهرست کاربران فعال رو مرور کنید
این کارها زمان زیادی نمی‌گیرن، ولی جلوی بخش بزرگی از مشکلات امنیتی رو می‌گیرن. خیلی از نفوذها نه با روش‌های پیچیده، بلکه با یه رمز ساده یا دسترسی فراموش‌شده‌ی یه کاربر قدیمی اتفاق می‌افتن.
مستندسازی؛ حافظه‌ی سایت
هر سایتی باید یه سند ساده داشته باشه که اطلاعات اصلیش در اون ثبت شده: دامنه از کجا خریداری شده و تاریخ تمدیدش کیه، هاست کجاست، چه نرم‌افزارها و افزونه‌هایی نصب شده، پشتیبان‌ها کجا ذخیره می‌شن و چه تغییرات مهمی در طول زمان روی سایت انجام شده. این سند وقتی ارزشش رو نشون می‌ده که یه مشکل پیش بیاد یا تیم فنی عوض بشه. بدون اون، نفر جدید باید ساعت‌ها وقت بذاره تا فقط بفهمه سایت چطور ساخته شده و کجا میزبانی می‌شه.
مستندسازی کار سختی نیست؛ یه فایل متنی یا جدول ساده کافیه. مهم اینه که بعد از هر تغییر مهم، به‌روز بشه و نسخه‌ای ازش در اختیار صاحب کسب‌وکار هم باشه. اطلاعات مربوط به دامنه و هاست رو در مقاله‌های خرید دامنه و خرید هاست بیشتر توضیح دادیم.
محیط تست؛ قبل از تغییر روی سایت اصلی
یه اصل مهم در کار حرفه‌ای اینه که هیچ تغییر بزرگی مستقیم روی سایت اصلی انجام نشه. به‌روزرسانی نرم‌افزار، نصب افزونه‌ی جدید، تغییر قالب یا اضافه کردن یه بخش تازه، اول باید روی یه نسخه‌ی کپی از سایت، که بهش محیط تست می‌گن، امتحان بشه. اگه همه‌چیز درست کار کرد، تغییر به سایت اصلی منتقل می‌شه. این روش باعث می‌شه کاربرها هیچ‌وقت با صفحه‌ی خراب یا خطای ناگهانی روبه‌رو نشن.
بیشتر هاست‌های حرفه‌ای امکان ساخت محیط تست رو با چند کلیک فراهم می‌کنن. اگه هاست شما این امکان رو نداره، تیم فنی می‌تونه یه نسخه‌ی جداگانه روی یه زیردامنه بسازه و دسترسی بهش رو محدود کنه تا در نتایج گوگل نمایش داده نشه.
تغییرات کوچیک، اثرهای بزرگ
خیلی از بهبودهای سایت نیاز به بازطراحی کامل ندارن. جابه‌جایی یه دکمه‌ی تماس، کوتاه کردن یه فرم، اضافه کردن نظرات مشتری‌ها به صفحه‌ی اصلی یا بهتر کردن عکس محصولات، تغییرات کوچیکی هستن که می‌تونن نرخ تبدیل رو بالا ببرن. یه تیم پشتیبانی خوب، فقط مشکلات رو رفع نمی‌کنه؛ پیشنهادهای بهبود هم می‌ده و با بررسی آمار، فرصت‌های رشد رو نشون می‌ده. به همین دلیل، پشتیبانی سایت رو بیشتر یه سرمایه‌گذاری برای رشد بدونید تا یه هزینه‌ی اجباری.
انواع خدمات پشتیبانی سایت
- پشتیبانی فنی: امنیت، به‌روزرسانی، پشتیبان‌گیری و رفع خطا
- پشتیبانی محتوایی: اضافه کردن مطلب، محصول، عکس و تغییر متن‌ها
- پشتیبانی توسعه: اضافه کردن بخش یا امکان جدید
- پشتیبانی سئو: پایش و بهبود وضعیت سایت در جستجو
- پشتیبانی اضطراری: رسیدگی فوری به از کار افتادن یا هک شدن سایت
بسته به نیاز، می‌تونید یکی یا ترکیبی از این‌ها رو انتخاب کنید. یه سایت شرکتی ساده معمولاً به پشتیبانی فنی پایه و تغییرات محتوایی گاه‌به‌گاه نیاز داره، در حالی که یه فروشگاه اینترنتی پرفروش، به پایش دائمی و پاسخ‌گویی سریع نیاز داره.
پشتیبانی سایت فروشگاهی
فروشگاه‌های اینترنتی حساسیت بیشتری دارن. هر ساعت از کار افتادن سایت، یعنی فروش از دست رفته. اطلاعات مشتری‌ها و سفارش‌ها هم باید با دقت بیشتری محافظت بشن. موجودی کالا، قیمت‌ها، کدهای تخفیف و اتصال به درگاه پرداخت و سامانه‌های ارسال، همه باید مرتب بررسی بشن. در فصل‌های پرفروش مثل شب عید، سرور باید توان تحمل ترافیک بیشتر رو داشته باشه. اگه فروشگاه دارید، صفحه‌ی طراحی فروشگاه اینترنتی رو هم ببینید.
هزینه‌ی پشتیبانی سایت
هزینه به نوع سایت، حجم کار، سطح پاسخ‌گویی و خدمات مورد نیاز بستگی داره. معمولاً به یکی از این شکل‌ها محاسبه می‌شه:
- قرارداد ماهانه یا سالانه با خدمات مشخص
- پرداخت ساعتی برای هر کار
- بسته‌های پیش‌پرداخت با تعداد ساعت مشخص
قرارداد ماهانه برای بیشتر کسب‌وکارها منطقی‌تره، چون کارهای پیشگیرانه به شکل منظم انجام می‌شن و در مواقع اضطراری هم اولویت دارید. هزینه‌ی یه قرارداد پشتیبانی، معمولاً خیلی کمتر از هزینه‌ی بازسازی سایت هک‌شده یا ضرر چند روز از کار افتادن فروشگاهه. برای آشنایی با هزینه‌های طراحی و نگهداری، صفحه‌ی قیمت طراحی سایت رو ببینید.
انتخاب تیم پشتیبانی
- آیا تیم با تکنولوژی سایت شما آشناست؟
- زمان پاسخ‌گویی در حالت عادی و اضطراری چقدره؟
- خدمات قرارداد به شکل مکتوب و دقیق مشخص شده؟
- از کجا و هر چند وقت پشتیبان گرفته می‌شه؟
- گزارش دوره‌ای از کارها ارائه می‌شه؟
- دسترسی‌ها و رمزهای سایت در اختیار خود شما هم هست؟
یه نکته‌ی مهم: همیشه مالکیت دامنه، دسترسی هاست و رمزهای مدیریت سایت باید در اختیار خود شما باشه، حتی اگه تیم پشتیبانی کارها رو انجام می‌ده. اگه روزی بخواید تیم رو عوض کنید، نباید سایت گروگان گرفته بشه. نکات بیشتر برای انتخاب همکار رو در مقاله‌ی انتخاب شرکت طراحی سایت نوشتیم.
اشتباهات رایج در پشتیبانی سایت
- نداشتن پشتیبان یا نگهداری پشتیبان روی همون سرور
- به‌روزرسانی مستقیم روی سایت اصلی بدون تست
- استفاده از رمزهای ساده و مشترک
- نصب افزونه‌های زیاد و غیرضروری
- فراموش کردن تمدید دامنه و گواهی امنیتی
- واگذاری کامل دسترسی‌ها به یه نفر بدون نسخه‌ی پشتیبان از رمزها
سوالات متداول درباره پشتیبانی سایت
سایت کوچیک هم به پشتیبانی نیاز داره؟
بله. سایت‌های کوچیک هم به همون اندازه در معرض حمله‌های خودکار هستن و نرم‌افزارشون باید به‌روز بمونه، فقط حجم کار کمتره.
خودم می‌تونم سایتم رو نگهداری کنم؟
بخشی از کارها مثل به‌روزرسانی محتوا بله. ولی کارهای فنی و امنیتی، اگه دانش کافی ندارید، بهتره به متخصص سپرده بشه.
هر چند وقت باید پشتیبان گرفت؟
بستگی به میزان تغییرات داره. سایت‌های فروشگاهی معمولاً روزانه و سایت‌های شرکتی کم‌تغییر، هفتگی.
اگه سایتم هک بشه چی کار کنم؟
فوراً با تیم فنی تماس بگیرید، رمزها رو عوض کنید و از آخرین نسخه‌ی پشتیبان سالم استفاده کنید. بعد از بازگردانی، باید راه نفوذ پیدا و بسته بشه.
جمع‌بندی
پشتیبانی سایت شامل پشتیبان‌گیری، به‌روزرسانی، پایش امنیت و سرعت، تمدید به‌موقع سرویس‌ها، تست فرم‌ها و به‌روز نگه داشتن محتواست. سایتی که منظم نگهداری بشه، امن‌تر، سریع‌تر و قابل‌اعتمادتره و جایگاهش در گوگل رو هم حفظ می‌کنه.
اگه برای سایت فعلی‌تون به نگهداری نیاز دارید یا می‌خواید سایت جدیدی با پشتیبانی بسازید، صفحه‌ی طراحی سایت و شرکت طراحی سایت رو ببینید و از طریق تماس با ما یا ثبت سفارش با ما در ارتباط باشید.